ورم لنفاوی ، تورم ناشی از تجمع مایعات و چربی است که بیشتر در بازوها ، پاها یا صورت و اغلب در بیمارانی ایجاد میشود که تحت درمان سرطان قرار گرفته اند.
ورم لنفاوی یکی از نگران کننده ترین عوارضی است که می تواند پس از جراحی سرطان ایجاد شود.
ورم لنفاوی از نظر جسمی و عاطفی بیماران مبتلا به سرطان را تحت تاثیر قرار میدهد.
خطر ابتلا به لنف ادم و میزان و شدت ایجاد لنف ادم به نوع عمل جراحی انجام شده ، عوامل فردی (مانند چاقی یا افزایش وزن پس از جراحی) ، عوامل درمانی (مانند انجام پرتودرمانی یا برخی از انواع شیمی درمانی) و عوارض بعد از جراحی (از جمله عفونت ها یا وجود سروما (تجمع مایع در بستر جراحی)) بستگی دارد.
لنف چیست؟ لنف مایعی شفاف است که بیشتر شامل پروتئین و گلبولهای سفید خون (سلولهای خونی مقابله با عفونت) است. عروق لنفاوی مایع لنفاوی را از بافت ها و اندام های بدن تخلیه می کنند. مایع از طریق غدد لنفاوی فیلتر می شود و در نهایت به جریان خون تخلیه می شود.
چه کسی به ورم لنفاوی مبتلا می شود؟ به طور کلی ، بیمارانی که تحت عمل جراحی گسترده تری قرار می گیرند که شامل برداشتن غدد لنفاوی است و یا پرتودرمانی میشوند ، بیشتر در معرض لنف ادم قرار دارند.
اکثر بیماران ورم لنفاوی را طی دو تا سه سال اول پس ازجراحی تجربه میکنند.
اما توجه به این نکته مهم است که این خطر در طول زندگی فرد باقی می ماند و با ضربه یا آسیب به اندام این خطر افزایش می یابد.
علائم اولیه ورم لنفاوی ممکن است شامل هر یک یا همه موارد زیر در اندام یا بافت های تحت درمان باشد:
● احساس سنگینی یا ناراحتی در اندام ● تورم ● خستگی در اثر استفاده ● بی حسی یا سوزن سوزن شدن
در صورت داشتن هر یک از این علائم ، پزشک و پرستار خود را در اسرع وقت مطلع کنید.
شناخت و درمان ورم لنفاوی در مراحل اولیه شدت آن را کاهش می دهد و می تواند به جلوگیری از وخیم شدن این علائم در طول زمان کمک کند.
لنف ادم معمولاً یک بیماری تهدید کننده زندگی نیست ، اما می تواند تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی شما بگذارد. تغییر در ظاهر اندام شما می تواند ناراحت کننده و همچنین دردناک باشد.
● بعد از جراحی سرطان پستان ، داشتن بازوی متورم یا بد حالت ممکن است نگرانی در مورد ظاهر را افزایش دهد.
● اگر لنف ادم بر توانایی استفاده از بازو یا پا تأثیر بگذارد ، این می تواند کیفیت زندگی شما را تحت تأثیر قرار دهد ، خصوصاً اگر بازوی غالب باشد (مثلاً اگر راست دست هستید ، بازوی راست).
● ورم لنفاوی می تواند باعث تاخیر در ترمیم بافت شود و گاهی اوقات باعث درد مزمن می شود.
● اندام مبتلا به ورم لنفاوی می تواند به سلولیت (یک عفونت پوستی که نیاز به آنتی بیوتیک و بستری احتمالی در بیمارستان دارد) مبتلا شود.
اگر سالها بعد از عمل جراحی ورم لنفاوی پیدا کردید و یا ورم لنفاوی بدتر شد ، بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید.
پیشگیری از ورم لنفاوی
همانطور که ذکر شد ، خطر لنف ادم در افرادی که چندین غده لنفاوی برداشته شده بیشتر است. در بعضی موارد ، پزشکان می توانند فقط یک یا چند غده لنفاوی (بیوپسی غدد لنفاوی نگهبان) را بردارند. این خطر ورم لنفاوی را کاهش می دهد.
اگرچه تدابیری وجود ندارد که به طور حتم از ورم لنفاوی جلوگیری کند ، اما مواردی وجود دارد که می توانند در صورت ایجاد لنف ادم، آن را کاهش دهند:
● پوست خود را تمیز نگه دارید. هر روز با یک صابون بشویید.
● مراقب ناخن های خود باشید. پوست اطراف ناخن های خود را برش ندهید .از لوسیون استفاده کنید تا پوست شما خشک و ترک نشود.
● برای تراشیدن به جای تیغ از تیغ برقی استفاده کنید. همیشه هنگام بیرون رفتن از ضد آفتاب استفاده کنید.
● هنگام باغبانی ، آشپزی یا کارهای دیگری که می تواند به پوست شما آسیب برساند از دستکش استفاده کنید.
● اگر بریدگی ، خراش روی بازو ، دست یا پا پیدا کردید ، آن را به خوبی با آب و صابون تمیز کنید . در صورت عدم بهبود سریع یا وجود علائم عفونت ، در اسرع وقت با پزشک یا پرستار خود تماس بگیرید.
در صورت مشاهده علائم تورم اندام ، با پزشک خود تماس بگیرید. قبل از شروع درمان لنف ادم ، سایر دلایل تورم اندام ، مانند ترومبوز ورید عمقی یا عود سرطان ، باید کنار گذاشته شوند.
کنترل تورم لنفاوی
درصورتی که لنف دم ایجاد شده باشد، اهداف اصلی درمان شامل: کنترل تورم ، تسکین علائم و جلوگیری از وخیم شدن تورم با گذشت زمان است.
یک برنامه درمانی مناسب شامل ترکیبی از ماساژ ، مراقبت از پوست ، ورزش و لباس های مخصوص فشرده کردن اندام است.
درمان باید در اسرع وقت شروع شود. یک ارائه دهنده خدمات بهداشتی با تخصص در زمینه درمان ورم لنفاوی می تواند مفید باشد.
برای بیمارانی که ورم لنفاوی ثابت شده دارند ، علاوه بر اقدامات ذکر شده در بالا ، مواردی وجود دارد که می توانند برای جلوگیری از بدتر شدن لنف ادم انجام دهند. در زیر مهمترین فعالیت ها آورده شده است:
• از لباس هایی که اندام را تحت فشار قرار میدهند ( مثل گن های لاغری که تا نزدیک بازو و شانه هستند) استفاده نکنید و از فعالیت هایی که می توانند در جریان لنفاوی تداخل ایجاد کنند ( مانند بلند کردن اجسام سنگین) خودداری کنید.
• برای محدود کردن تورم از لباس های مخصوص فشرده سازی(آستین یا جوراب مخصوص) استفاده کنید. لباسهایی که بر اساس اندازه گیری دقیق و تجویز پزشک یا فیزیوتراپیست شما ساخته شده اند مناسب هستند.
● وزن خود را تحت کنترل نگه دارید – افزایش بیش از حد وزن یا اضافه وزن می تواند ادم لنفاوی را بدتر کند و ممکن است اثربخشی لباس های فشرده سازی را محدود کند.
● به یک درمانگر لنفاوی مراجعه کنید – برخی از فیزیوتراپیست ها در یک نوع ماساژ خاص آموزش دیده اند که می تواند به تخلیه لنفاوی کمک کند.
● سعی کنید برخی از تمرینات ورزشی را انجام دهید – نشان داده شده است که بعضی فعالیت ها باعث کاهش شدت ورم لنفاوی ، بهبود آمادگی جسمانی کلی و کمک به کنترل وزن می کنند.
● از اقدامات پزشکی که پوست را سوراخ می کند ، در صورت امکان ، در بازوی درگیر خودداری کنید. علاوه بر این ، از گرفتن مستمر فشار خون روی بازوی آسیب دیده خودداری کنید. فشار خون را می توان در بازوی مخالف گرفته شود یا در صورتی که هر دو بازو مشکل داشته باشند، فشارخون از اندام تحتانی اندازه گیری شود.
در صورت بروز ضایعات پوستی در بازو یا پای آسیب دیده یا وجود قرمزی ، تاول ، دردناک یا گرم شدن اندام مبتلا به لنف ادم ، یا اگر تب ایجاد شد (دمای بالاتر از ۳۸ درجه ) با پزشک خود تماس بگیرید.این علائم می تواند عفونت احتمالی را نشان دهد که می تواند باعث شروع یا بدتر شدن ورم لنفاوی شود.
چگونه ورزش به کاهش ورم لنفاوی کمک می کند؟
ما از تحقیقات می دانیم که ورزش به حرکت مایع لنفاوی در سیستم لنفاوی کمک می کند. این ممکن است به کاهش تورم کمک کند.
ورزش باعث انقباض عضلات می شود و مایع لنفاوی را از طریق رگ های لنفاوی هل می دهد.
ورزش فواید دیگری نیز دارد. ورزش می تواند به شما کمک کند تا احساس بهتری داشته باشید.
قبل از شروع هرگونه تمرین و ورزش با پزشک یا متخصص لنف ادم (پرستار یا فیزیوتراپیست) صحبت کنید. آنها می توانند در مورد کارهایی که باید و نباید انجام دهید به شما مشاوره می دهند.
به آرامی ورزش را شروع کنید.
اگر مدتی ورزش نکرده اید پیاده روی می تواند راه خوبی برای شروع باشد.
می توانید به تدریج مسافت و سرعت را افزایش دهید.
ورزش های دیگر شامل یوگا ، تای چی ، پیلاتس ، دوچرخه سواری ، شنا یا ایروبیک در آب است.
سعی کنید هر روز برخی از ورزش ها را انجام دهید. به این فکر کنید که چگونه می توانید آن را در برنامه روزمره خود جای دهید. اگر بخشی از روز را ورزش کنید، احتمالاً ورزش را ادامه خواهد داد. گنجاندن پیاده روی در برنامه شما اغلب می تواند آسان باشد.
به جای سوار شدن به اتوبوس یا رانندگی ، پیاده روی کنید.
هنگامی که نشسته اید یا دراز کشیده اید ، به گونه ای قرار بگیرید که به تخلیه لنف کمک کند.
کسانی که لنف ادم بازو دارند ، هنگام نشستن ، بازو را (با قرار دادن آن روی بالشتک یا بالش) ، بالا ببرند به طوری که احساس راحتی کنند، اما نه بالاتر از ارتفاع شانه.
کسانی که لنف ادم پا دارند، پاهای خود را پایین تر ازسطح لگن نگذارند ، در عوض پای خود را روی صندلی یا بالش قرار دهند.پای خود را با کوسن یا بالش تا زیر زانو کاملاً پشتیبانی کنید.
کسانی که لنف ادم سر و گردن دارند ، با ۲ یا ۳ بالش بخوابند تا سر خود را بالا ببرند و به تخلیه مایعات کمک کنند. همچنین می توانند با استفاده از بلوک هایی در زیر پایه های سر تخت ، سر تخت را بلند کنند.
تمرینات تنفس عمیق به جریان مایع لنفاوی کمک می کند.
تنفس عمیق اجازه می دهد تا مایع لنفاوی به سیستم لنفاوی قفسه سینه وارد شود. تنفس عمیق برای انواع لنف ادم ، حتی تورم سر و گردن مفید است.
تنفس عمیق همچنین می تواند به شما در آرامش کمک کند.
این تمرینات تنفسی را می توانید در حالت نشسته روی صندلی یا در رختخواب انجام دهید.
شانه ها و قسمت فوقانی قفسه سینه خود را شل کنید. نفس خود را به آرامی ، عمیق و راحت از طریق بینی وارد کنید ، سپس به آرامی از طریق دهان هوای تنفسی را خارج کنید. این کار را ۵ بار انجام دهید.
پایان
