سرطان پستان زمانی رخ میدهد که سلولهای طبیعی بافت پستان دچار تغییرات ژنتیکی (جهش در DNA) شوند و کنترل طبیعی رشد و تقسیم خود را از دست بدهند. این تغییرات میتواند از بدو تولد وجود داشته باشند یا در طول زندگی ایجاد شوند. سلولهای جهشیافته برخلاف سلولهای سالم، بهطور غیرقابل کنترل تکثیر میشوند و این تکثیر تدریجی میتواند منجر به تشکیل توده یا تومور در پستان شود.
نقش تغییرات ژنتیکی در سرطان پستان
درون هر سلول، ژنهایی وجود دارند که مسئول تنظیم:
• رشد سلولی
• تقسیم سلولی
• و مرگ برنامهریزیشدهی سلول (Apoptosis)
هستند.
اگر این ژنها دچار جهش شوند:
- ژنهای تنظیمکننده رشد (proto-oncogenes) به oncogene تبدیل میشوند و پیام رشد مداوم صادر میکنند.
- ژنهای سرکوبکننده تومور توانایی مهار رشد غیرطبیعی سلولها را از دست میدهند.
ترکیب این اختلالات میتواند زمینهساز بروز سرطان پستان شود.
انواع جهشهای ژنتیکی مؤثر در سرطان پستان
۱. جهشهای ارثی (Inherited Mutations)
این جهشها از یکی از والدین به ارث میرسند و در تمام سلولهای بدن فرد وجود دارند.
جهش در ژنهایی مانند BRCA1 و BRCA2 میتواند خطر ابتلا به سرطان پستان (و برخی سرطانهای دیگر) را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
۲. جهشهای اکتسابی (Acquired Mutations)
بیشتر موارد سرطان پستان ناشی از جهشهایی هستند که در طول زندگی ایجاد میشوند.
این جهشها:
• فقط در سلولهای خاصی از پستان رخ میدهند
• ارثی نیستند
• و معمولاً نتیجهی عوامل محیطی، سبک زندگی یا خطاهای طبیعی در تقسیم سلولیاند
چه عواملی احتمال جهش DNA را افزایش میدهند؟
علت دقیق بسیاری از جهشهای ژنتیکی هنوز مشخص نیست، اما عوامل زیر میتوانند نقش داشته باشند:
- عوامل محیطی
- تماس با اشعهها
- برخی مواد سرطانزا
- عوامل هورمونی
- سبک زندگی
در بسیاری از موارد، هیچ عامل مشخص و قابل شناساییای وجود ندارد و بروز جهشها اتفاقی و چندعاملی است.
